Toàn bộ bài viết đã xuất bản — dinh dưỡng, thực dưỡng, dược liệu và sức khỏe, tổng hợp từ nguồn khoa học có trích dẫn rõ ràng.
Atiso (Cynara scolymus) chứa cynarin và các polyphenol như axit quinic, axit caffeic, axit chlorogenic, luteolin-7-glucoside, tập trung ở lá và capitula. Các hợp chất này bảo vệ gan qua hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa chất béo và có khả năng kháng nấm. Nghiên cứu lâm sàng nhỏ cho thấy giảm ALT/AST ở viêm gan béo không do rượu, nhưng nên tham khảo bác sĩ khi có tiền sử tắc mật.
Atiso có thể gây tác dụng phụ tiềm năng lên hệ miễn dịch theo nghiên cứu trên chuột, nhưng chưa rõ hậu quả lâm sàng ở người. Người bị tắc mật hoặc sỏi mật nên hỏi bác sĩ trước khi dùng vì atiso kích thích tiết dịch mật, có thể làm nặng thêm tình trạng hoặc gây cơn đau mật cấp. Chưa có bằng chứng rõ ràng về tương tác thuốc, nhưng người dùng thuốc ảnh hưởng gan như sirolimus nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Atiso (Cynara scolymus) là loại rau/dược liệu chứa cynarin, được nghiên cứu hỗ trợ chức năng gan và tiêu hóa chất béo ở mô hình động vật, nhưng chưa có đủ bằng chứng khuyến cáo điều trị bệnh gan hay bệnh tiêu hóa ở người.
Astragalus (Hoàng kỳ) là thảo mộc dùng hàng ngàn năm trong y học Trung Quốc, chứa polysaccharide (APS), flavonoid, saponin, alkaloid, hỗ trợ miễn dịch, hạ đường huyết, kháng viêm, chống oxy hóa. Tuy nhiên, bằng chứng hiện đại còn hạn chế, thiếu quy mô lớn, nhiều sai lệch, nên cần thận trọng sử dụng.
Với người lớn, liều dùng hoàng kỳ đường uống tối đa 60 gam/ngày, kéo dài tới 4 tháng mà không gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Tuy nhiên, hầu hết nghiên cứu đều có chất lượng thấp và chưa có đánh giá an toàn toàn diện, nên nên tham khảo bác sĩ trước khi sử dụng.
Nhân sâm châu Á (Panax ginseng) có thể hỗ trợ nhận thức, giảm mệt mỏi, cải thiện yếu tố tim mạch và chức năng tình dục, nhưng bằng chứng chưa đồng nhất. Không dùng cho phụ nữ mang thai, trẻ em. Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Asian Ginseng (Panax ginseng C.A. Meyer) là thảo dược có thành phần ginsenosides. Nghiên cứu gợi ý hỗ trợ chức năng nhận thức ở người trưởng thành trung niên (kết hợp ginkgo), cải thiện chỉ số chuyển hóa ở tiền tiểu đường/tiểu đường, giảm nguy cơ cúm, hỗ trợ chức năng sinh sản ở ED. Tuy nhiên bằng chứng còn hạn chế và mâu thuẫn. Dùng ngắn hạn (≤6 tháng) dường như an toàn, nhưng cần thận tráng cho thai kỳ, trẻ em, bệnh nền.
Ashwagandha là thảo dược cổ có lịch sử dùng trong Ayurveda khoảng 3.000 năm, được cho là adaptogen giúp chống căng thẳng, nhưng bằng chứng khoa học hiện đại còn hạn chế và chưa đủ để khẳng định hiệu quả điều trị cụ thể.
Ashwagandha (Withania somnifera) là thảo dược truyền thống, nhưng bằng chứng khoa học hỗ trợ hiệu quả cho các điều trị cụ thể như lo âu, mất ngủ, hoặc tăng testosterone vẫn còn hạn chế. Một số nghiên cứu nhỏ gợi ý lợi ích tiềm năng, nhưng cần thêm nghiên cứu lớn để khẳng định.
Ashwagandha có thể hỗ trợ giảm căng thẳng và cải thiện giấc ngủ ở một số người, nhưng bằng chứng chưa đủ mạnh để khẳng định hiệu quả điều trị các bệnh cụ thể. Nên dùng ngắn hạn (dưới 3 tháng) và tham khảo bác sĩ trước khi dùng.
Chưa có bằng chứng đủ mạnh chứng minh ashwagandha an toàn và hiệu quả khi dùng thường xuyên lâu dài. Một số nghiên cứu ngắn hạn (2–4 tháng) gợi ý lợi ích cho giấc ngủ, giảm căng thẳng và chức năng sinh sản nam, nhưng lợi ích và rủi ro dùng kéo dài vẫn chưa rõ rệt.
Ashwagandha có thể gây buồn ngủ, khó chịu dạ dày, tiêu chảy, nôn mửa và đôi khi tổn thương gan. Nên tránh dùng khi mang thai, cho con bú, sắp phẫu thuật, mắc bệnh tự miễn, rối loạn tuyến giáy hoặc uncơ thư tuyến tiền liệt nhạy cảm với hormone.